Overmorgen Opernball 2012

 Zoals ieder jaar en dat sinds mensenheugnis, vindt zo rond de carnavalstijd in Wenen het Opernball plaats. Zoals al eens eerder aangehaald, is het een vrij recente traditie (in operatermen toch), omdat het eerste echte 'opernball' in de huidige stijl pas in 1935 plaatsvond. Des te opmerkelijker, omdat tegen die tijd de traditie van bals in opera- of theatergebouwen nog altijd zeer levendig was in onze gewesten, om na de tweede wereldoorlog vrij snel uit te sterven.

Wat mij toch even doet stilstaan bij het feit dat al onze historische operagebouwen vroeger over een balvloer beschikten. Die balvloer werd opgebouwd boven op de parterre. Daarvoor was een heel arsenaal aan schragen en vloerelementen voorzien, zoals mijn collega Timothy De Paepe nog recent in een mooi artikel aantoonde. Maar ook de hele zaal kreeg een aparte inkleding. Zo was er een aparte plaats nodig voor het balorkest, dat uitzonderlijk niet in de orkestbak kon wegens eveneens overwelfd. En aangezien de dansruimte doorliep tot op de scène, moest ook die wat verder worden aangekleed met decordoeken en allerhande attibuten zoals kandelaars, bloemstukken, nep-antieke beelden, enz. Ik vond tijdens diverse onderzoeken in Gent, Brussel en Antwerpen sterke aanwijzingen dat de balvloeren van zowel de opera aan de Kouter, De Muntschouwburg en de Bourlaschouwburg nog tot na de tweede wereldoorlog actief werden gebruikt. Is er iemand die toevallig nog weet waar die gebleven zijn? De verschillende gebouwen kregen relatief recent nog een behoorlijke restauratie te verwerken, die, naar verluit, zo historisch correct mogelijk werd uitgevoerd met veel respect voor gebruikte materialen en kleuren. Maar wat met de authentieke dansvloeren van weleer?

Nu werd ik dit jaar wel op een heel aparte manier getriggerd om het nieuws te brengen om mijn blog. In De Standaard van afgelopen week, verscheen een heus bladvullend artikel over een Weens bal dat... in Brussel zou hebben plaatsgevonden.  Nu lijkt me dat een beetje schizofreen een Weens bal in Brussel, al zijn er natuurlijk historische antecedenten van Weners die zich hier kwamen vermaken op bals in de Muntschouwburg. Blijkt dat het om een initiatief van de OVB (Österreichische Vereinigung in Belgiën) te gaan dat sinds een paar jaar in de Concert Noble plaatsvindt. Een pachtige zaal voorwaar en voor één keer gebruikt waarvoor die oorspronkelijk bedoeld was. Helaas, net zoals in Wenen, gaat het ook hier om een adelijk, militair en 'haute finance' onderonsje dat toch een beetje naar foute nostalgie riekt.

Als danshistoricus kan ik natuurlijk geen enkel bezwaar hebben tegen een initiatief dat een historisch bal in een historisch kader realiseert. Maar Brussel is Wenen niet en dat merk je aan nogal wat zaken. Om te beginnen de uitstraling van de dansers en het algemene dansniveau dat toch een tikkeltje te laag ligt om het geheel charme te geven. Goed balorkest trouwens (Dr. Flo is een écht Weens gfenomeen. Zijn KK Strings doen me erg aan het Berlijnse Vielharmonie denken). Maar waarom Weense import? Onze archieven puilen immers uit van het materiaal? En voor de prijs die de Weense vlooi hiervoor vangt (het zei hem gegund hoor) kunnen we zelfs met jonge muzikanten van pakweg het Brusselse conservatorium een heel geslaagde uitvoering brengen. Iets meer culturele ambitie zou hier op z'n plaats zijn. En wat meer en strengere dansles natuurlijk.

 

Beeldgebruik: Timothy De Paepe (dwarsdoorsnede Opera van Antwerpen met dansvloer, tweede helft 18de eeuw), Alignement Parfait (Concert Noble met stoelen aan de kant en zicht op wat vermoedelijk de 'enplacement d'orchestre' moet zijn geweest)

Rondwalsen in Streetview

Voor wie het zich nog herinnert. Een aantal maanden geleden postte ik op deze blog een foto met daarop deze Deense wegwijzer. Nog steeds denken sommige mensen dat het een gefotoshopte fake ging. Niet dus. Ik vond 'm een paar dagen geleden terug op Google Streetview. Je kunt 'm zelf terugvinden op de T van de Vigvej (een afslag van de 153) en de Bjergvej, 3 kilometer buiten Valse. En ga met je rug naar de Bjergvej staan. Valse ligt dan links van je.

De mysterieuze 'Salle Gahille'

Afgelopen week kreeg ik een uitnodiging per e-mail voor een avondje Irish Set dansen in Doornik/Tournai. De gelegenheid ging door op 4 februari en ging uit van Irish Setdance groep (mensen die zich willen opgeven voor hun repetities kunnen contact opnemen met antwerp.setdance@gmail.com).

Maar zoals zo vaak werd de aandacht van mijn lodderig oog vooral getroffen door de vermelding van een zekere 'salle Gahille' in het Hotel Cathedrale waar het feestje plaatsvindt. Blijkt het dus om een authentieke en beschermde feestzaal te gaan in laat 19de-eeuwse stijl (ik schat 1880). Het enige wat ik verder nog te weten kwam over het gebouw was dat het in een vorig leven nog door het corps van de vrijwillige sappeur pompiers werd gebruikt. Was het hun feestzaal? Dat kan best zo zijn, gezien het aantal sociëteiten dat toen over een eigen feestinfrastructuur beschikte. Wat me tijdens mijn zoektocht vooral opviel, was overigens dat het blijkbaar ontzettend lastig is om over beschermde monumenten in Wallonië wat meer te weten te komen. Je vindt zelfs geen overzichtslijst terug op de website van het Waalse gewest.  Dus bij deze een bescheiden oproep. Als iemand meer weet over de geschiedenis van deze zaal mag die altijd iets laten weten.

Gentse Bijdragen tot de Interieurgeschiedenis

Zoals ik al eerder aangaf op deze blog, werd ik een tijdje terug betrokken bij de renovatieplannen van de Antwerpse Harmonie. Die vraag kwam toentertijd uiteraard niet uit de lucht vallen. Ze was het gevolg van veel studiewerk uit 2007 toen ik in mijn vrije uren sleutelde aan een grondige bouwstudie van alle gebouwen uit het patrimonium van de "Société Royale d'Harmonie d'Anvers" . Het zomerlokaal van deze club, "De Harmonie" genoemd in de volksmond, is het enige gebouw dat nog min of meer intakt bewaard bleef en dat mettertijd een haast iconische status kreeg in het Antwerpse stadslandschap. Goed zichtbaar, gelegen naast de drukke Mechelse Steenweg, komt iedere bezoeker van de stad die langs daar zich naar het centrum begeeft, het gebouw tegen.

Wat velen echter niet weten is dat het huidige pand in feite het resultaat is van een zeer grondige verbouwing uit 1890 van het oorspronkelijke zomerlokaal. Met een zomerlokaal wordt een soort lusthof bedoeld, waar rijke stakkerds van aardse geneugten zoals een wandeling in het park en een streepje muziek van op de kiosk. De term geldt als oppositie voor winterlokaal, waarmee eerder een klassieke concertzaal werd bedoeld die kon worden verwarmd en waar dus in de winter optredens plaats konden vinden.

De zaal werd oorspronkelijk gebouwd in 1846 naar een ontwerp van de jonge Pierre Dens, de latere stadsarchitect. Aangezien het om een zomerlokaal ging, was in het oorspronkelijke lastenboek geen sprake van een concertzaal, maar van een balzaal, waar na de openluchtconcerten en het vuurwerk, bals konden plaatsvinden. De Harmonie van Antwerpen was dus oorspronkijk een balzaal die bovendien dwars georiënteerd stond op de as van de huidige zaal die in het verlengde van het park ligt. Je komt centraal binnen vanuit het park en het podium ligt voor je. In het eerste gebouw was dit rechts of links van de entree. Helemaal zeker weten we dat laatste niet (vandaar de verwarring links OF rechts) omdat er geen enkel oorspronkelijk grondplan bewaard bleef.

Het is dus een hypothese, maar wel een heel aannemelijke, die je kunt trekken op basis van de verbouwingsplannen uit 1890 zoals die zich in het Stadsarchief van Antwerpen bevinden. Er is uiteraard nog veel meer te vertellen over deze zaal. Maar dat, beste lezer, kunt u zelf ontdekken, in het zopas verschenen wetenschappelijk artikel in de recentste jaargang (Nr 36) van de 'Gentse Bijdragen tot de Interieurgeschiedenis". Als u niet in het hele boekwerk geïnteresseerd zou zijn, kunt u het altijd hier en volledig online per artikel bestellen. Veel leesplezier.

Bron beeldmateriaal: http://www.atelierkempethill.com/ - het bureau dat de renovatie van De Harmonie begeleidt.

Dansant.org is vanaf nu een feit

Een tijdje terug kondigde ik hier al aan dat ik zelf aan een nieuwe blog aan het spijkeren was. Vol trots gaf ik django als beste oplossing door waarmee ik mijn droom-app zou gaan ontwikkelen. Helaas is het nog niet gelukt om dat te realiseren en dus gaan we ondertussen maar gewoon lekker door met deze blogger-site.

Maar ik heb natuurlijk niet stil gezeten al die tijd. Django ging overboord en web2py kwam ervoor in de plaats. Het sleutelen aan engelse vertalingen (jep!) neemt veel meer tijd in beslag dan gedacht, dus ik ben nog wel eventjes zoet met allerhande prutswerk. Geen nood: een goeie site, zo weet ik al langer, bouw je niet op een week. Al was het maar dat je goed moet nadenken welke informatie je op het net zet.

Het grote nieuws is echter dat ik me www.dansant.org als domein aanschafte en activeerde. Voortaan is dit dus de nieuwe URL waarmee dans'ant vzw naar buiten treedt en binnenkort dus zelfs in het Engels. Men zegge het voort!!